Home ทิศทางเศรษฐกิจ เศรษฐกิจไทย ไขปริศนาเงินเฟ้อต่ำ

ไขปริศนาเงินเฟ้อต่ำ

861
0
SHARE
เงินเฟ้อ
นักวิเคราะห์และนักเศรษฐศาสตร์คาดการณ์กันว่าเงินเฟ้อของไทยจะขยับขึ้นตามการขยายตัวทางเศรษฐกิจ ซึ่งทำให้คาดกันว่าคณะกรรมการนโยบายการเงิน(กนง.)จะขยับขึ้นดอกเบี้ย แต่ก็ปรากฏว่าเงินเฟ้อของไทยยังอยู่ในระดับต่ำ ทำให้เกิดข้อสงสัยเกิดขึ้นว่าเกิดจากอะไร มีปัญหาการเก็บข้อมูลหรือไม่

คณะวิจัย สถาบันวิจัยเศรษฐกิจป๋วย อึ๊งภากรณ์ ธนาคารแห่งประเทศไทย(ธปท.)พยายามหาคำตอบ ซึ่งจะมีการนำเสนอในงานสัมมนาวิชาการธนาคารแห่งประเทศไทย ประจำปี 2561 ในหัวข้อ “สู่ยุคใหม่ ของระบบการเงินและธนาคารกลาง” วันที่ 24-25 กันยายน 2561 ซึ่งใครสนใจสามารถติดตามรายละเอียดได้

ทั้งนี้คณะผู้วิจัยได้สรุปเป็นบทความชื่อว่า”ไขปริศนาเงินเฟ้อต่ำด้วยราคาสินค้าออนไลน์และออฟไลน์” พยายามหาคำตอบ มีประเด็นน่าสนใจดังนี้

****

ทราบกันหรือไม่ว่า ปัญหาเงินเฟ้อต่ำก่าลังเป็นปัญหาส่าคัญของโลกและประเทศไทย

นางเจเน็ต เยลเลน อดีตผู้ว่าการธนาคารกลางของสหรัฐได้กล่าวไว้เมื่อปีที่แล้วว่า “ส่ิงท่ีน่าแปลกใจท่ีสุด สำหรับเศรษฐกิจสหรัฐฯ คือ อัตราเงินเฟ้อ” นั่นเป็นเพราะพลวัตเงินเฟ้อของสหรัฐฯ และหลายประเทศท่ัวโลกรวมทั้ง ประเทศไทยกำลังเปลี่ยนไป ในช่วงที่ผ่านมา เงินเฟ้อของประเทศไทยอยู่ในระดับที่ต่ำต่อเนื่อง ค่าเฉลี่ยตั้งแต่ปี 2010 อยู่เพียง 0.6 เปอร์เซนต์ ซึ่งต่ำกว่าในช่วงทศวรรษก่อนหน้าถึง 2 เปอร์เซ็นต์

นอกจากนี้ ถึงแม้ว่าในช่วงที่ผ่านมา เศรษฐกิจโลกจะเริ่มฟื้นตัวอย่างแข็งแกร่งแล้ว เงินเฟ้อก็ยังคงต่ำต่อเนื่อง จึงกลายเป็นปริศนาว่า เพราะเหตุใดอัตราเงินเฟ้อจึงไม่สูงตามการขยายตัวด้านเศรษฐกิจของประเทศ

อัตราเงินเฟ้อต่ำเป็นปรากฏการณ์ท่ีท้าทายต่อการดำเนินนโยบายการเงิน เพราะการท่ีเงินเฟ้อต่ำอย่างต่อเนื่อง อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดสภาวะเงินฝืด หรือสภาวะเศรษฐกิจซบเซาอย่างที่ประเทศญี่ปุ่นได้เผชิญมาเป็นเวลานานนับต้ังแต่ช่วงปี 1990

นอกจากนี้ การที่ดูเสมือนว่าเงินเฟ้อจะไม่ตอบสนองกับสภาพเศรษฐกิจที่กำลังขยายตัวในช่วงน้ี ทำให้ผู้ดำเนินนโยบายต้องคิดหนักว่าจะยังสามารถใช้เครื่องมืออัตราดอกเบี้ยนโยบายกระตุ้น หรือชะลอการเจริญเติบโตของเศรษฐกิจได้เหมือนในอดีตหรือไม่

ภาวะเงินเฟ้อต่ำทั่วโลก เป็นผลของการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างของระบบเศรษฐกิจในหลากหลาย มิติ ไม่ว่าจะเป็นการพัฒนาด้านเทคโนโลยีที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพและลดต้นทุนการผลิต การค้นพบแหล่งพลังงาน ใหม่จากหินน้ำมัน (shale oil) หรือการแข่งขันที่เพิ่มสูงขึ้นจากการที่ตลาดโลกมีความเชื่อมโยงกันผ่านการเปิดเสรีทางการค้า

งานวิจัยที่ผ่านมา มักวิเคราะห์ผลกระทบของปัจจัยเชิงโครงสร้างเหล่านี้ต่อเงินเฟ้อโดยการประมาณ ค่าแรงกดดันด้านราคาที่แท้จริง (underlying price pressure) จากการตัดหมวดสินค้าที่มีความผันผวนระยะสั้นสูง ออกจากอัตราเงินเฟ้อทั่วไป เช่น ราคาอาหารสด และพลังงาน แต่การวัดแรงกดดันด้านราคาที่แท้จริงด้วยวิธีนี้อาจไม่แม่นยาเสมอไป โดยเฉพาะถ้าสาเหตุหลักที่ทำให้เงินเฟ้อต่ำในช่วงที่ผ่านมาคือการลดลงอย่างต่อเนื่องของราคาน้ำมันโลก

คณะผู้วิจัยขอน่าเสนอวิธีใหม่เพื่อวิเคราะห์แรงกดดันที่แท้จริงของประเทศไทย โดยการนำราคาสินค้าและ บริการรายย่อยหลายร้อยรายการที่กระทรวงพาณิชย์เก็บรวบรวมมาจากร้านค้าขายปลีกทั่วประเทศ (คณะผู้วิจัยเรียกข้อมูลในส่วนนี้ว่าข้อมูลออฟไลน์) มาแยกส่วนความเคลื่อนไหวของราคาด้วยวิธีทางเศรษฐมิติ เพื่อ “สกัด” เอา ส่วนที่เป็นตัวสะท้อนแรงกดดันด้านราคาที่แท้จริงของประเทศ ซึ่งการใช้ข้อมูลราคาสินค้ารายย่อยจำนวนมากเพื่อศึกษาปัจจัยขับเคลื่อนเงินเฟ้อ ย่อมนำไปสู่ความเข้าใจเกี่ยวกับปัญหาเงินเฟ้อต่ำได้ในมิติที่ลึกและครอบคลุมยิ่งขึ้นแล้วเงินเฟ้อไทยในอนาคตจะยังต่ำต่อไปหรือไม่?

สาเหตุหนึ่งที่อาจส่งผลให้เงินเฟ้อไทยต่ำต่อไปในโลก อนาคตอันใกล้ คือการที่พาณิชย์อิเล็กโทรนิกส์ (e-commerce) กำลังมีบทบาทมากขึ้นอย่างรวดเร็ว การพัฒนาการค้าผ่าน electronic platform อาจพลิกโฉมรูปแบบของตลาดการค้าขายปลีกและส่งผลกระทบต่อพลวัติเงินเฟ้ออย่างมีนัยยะสำคัญ เพราะการที่ผู้บริโภคสามารถเปรียบเทียบราคาสินค้าเพื่อค้นหาราคาที่ดีที่สุดได้ง่ายเพียงปลายนิ้ว คลิก ทำให้ผู้ซื้อมีอานาจมากขึ้น และทำให้ร้านค้าต้องปรับราคาให้ลงมาไล่เลี่ยกันแม้จะลดส่วนกำไรของตนเองไปก็ตาม

นอกจากนี้ การที่ผู้ขายสามารถประกาศขายสินค้าของตนแบบแทบไม่มีต้นทุน ก็นำไปสู่ข้อสันนิษฐานว่า การปรับเปลี่ยนราคาสินค้าจะถี่ขึ้น และมีขนาดการปรับเปลี่ยนราคาที่เล็กลง

คณะผู้วิจัยได้นาข้อมูลราคาสินค้านับล้านรายการจาก Priceza ซึ่งเป็นเว็บไซต์เปรียบเทียบราคาเจ้าใหญ่ของประเทศไทย ซึ่งเรียกข้อมูลในส่วนนี้ว่าข้อมูลออนไลน์ เพื่อตอบค่าถามว่า พฤติกรรมการเปลียนแปลงราคาสินค้าในโลกออนไลน์ไทยขณะนี้เป็นอย่างไร และจะมีนัยยะอย่างไรต่อเงินเฟ้อในโลกอนาคต

ตัวอย่างของข้อมูล จะเห็นได้ว่าข้อมูลออนไลน์มีลักษณะพิเศษมาก นอกจากจะมีความละเอียดสูงเพราะมีการบันทึก การเปลี่ยนแปลงของราคาสินค้าเป็นรายวินาทีแล้ว ยังมีข้อมูลเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงของราคาสินค้าชนิดเดียวกันที่แตกต่างกันมากระหว่างร้านค้าหลายๆร้านอีกด้วย

ดังนั้นคณะผู้วิจัยจึงสามารถนาข้อมูลออนไลน์มาวิเคราะห์รูปแบบของการเปลี่ยนแปลงราคาสินค้าในแง่มุมใหม่ๆ ที่ไม่สามารถใช้ข้อมูลออฟไลน์มาวิเคราะห์ได้

ปัจจัยใดส่งผลให้เงินเฟ้อไทยต่ำ? และทิศทางเงินเฟ้อในอนาคตจะเปลียนไปหรือไม่? คณะผู้วิจัยขอเชิญ จะเสนอผลงานวิจัยฉบับเต็มเรื่อง “Decoding the Low Inflation Conundrum with Online and Offline Price Data” ได้ในงานสัมมนาวิชาการธนาคารแห่งประเทศไทย ประจำปี 2561 ในหัวข้อ “สู่ยุคใหม่ ของระบบการเงินและธนาคารกลาง” วันที่ 24-25 กันยายน 2561

คณะผู้วิจัย ประกอบด้วย นางสาวพิม มโนพิโมกษ์ นางสาววรดา ลิ้มเจริญรัตน์ นายอัครพัชร์ เจริญพานิช นายชนกานต์ ฤทธินนท์